انتشارات اميركبير مي‌گويد در 8 سال اخير تلاش كرده تا با همكاري استادان توانا ويرايشي تازه از «فرهنگ فارسي محمد معين» منتشر كند. اما مهدخت معين مي‌گويد براي اين كار بايد فردي هم‌مرتبه محمد معين انتخاب شود

انتشارات اميركبير بعد از گذشت 45 سال مي‌گويد نسبت به فرهنگ فارسي محمد معين همواره احساس مسؤليت داشته و به همين خاطر از 8 سال پيش جلسات متعددي را براي رسيدگي به انتقادات و پيشنهاداتي كه نسبت به ويرايش مجدد فرهنگ معين صورت مي‌گرفته، برگزار كرده است

مهدخت معين مي‌گويد فرهنگ فارسي محمد معين اثري ملي است و براي اصلاح آن بايد فردي هم‌مرتبه و يا بهتر از دكتر معين به آن بپردازد تا از شأن و مرتبه اثر كاسته نشود.

فرهنگ فارسي 6 جلدي محمد معين چند سالي است در بازار كتاب به صورت‌هاي ناهمگون و آشفته و در قطع‌هاي جيبي و رقعي منتشر مي‌شود.
اگرچه ناشر، وارث و وزارت ارشاد اذعان دارند كه انتشار اين فرهنگ با استناد به قانون مؤلف و مصنف منع قانوني ندارد، اما انتشار فرهنگ‌ جيبي و گزيده معين با قانون مؤلف و مصنف مغايرت دارد.
طبق ماده 16 قانون حمايت از حقوق مؤلفان و مصنفان حقوق مادي پديدآورنده يك اثر از تاريخ نشر يا عرضه به مدت 30 سال در اختيار پديدآورنده آن است.
پس از 30 سال ناشر مي‌تواند عين آن اثر را بدون كم و كاست منتشر كند. اين در حالي است كه فرهنگ‌هاي فارسي معين در بازار كتاب اينگونه نيستند. در واقع مي‌توان گفت كپي برابر با اصل نيست.


* انتشار فرهنگ معين؛ قانوني يا غيرقانوني؟
مهدخت معين  : با توجه به گذشت 30 سال از مرگ مؤلف، هر ناشري تنها اجازه چاپ عين اثر را دارد نه مشابه آن را. 
چاپ فرهنگ جيبي محمد معين غير قانوني است و ارشاد نبايد اجازه چاپ فرهنگ معين را در قطع‌ها و جلدهاي مختلف بدهد.
انتشارات معين در سال‌هاي اخير فرهنگ فارسي معين را در يك جلد منتشر كرده است. صالح رامسري، مدير انتشارات معين به خبرنگار فارس، گفت: طبق قانون مؤلفين نمي‌توان هيچگونه شكايتي از ناشراني كه فرهنگ معين چاپ مي‌كنند، كرد.
از سوي ديگر محمد ده‌دشتي، مشاور فرهنگي مؤسسه انتشاراتي اميركبير نيز به همين موازين قانوني اشاره كرده است. ده‌دشتي به خبرنگار فارس، گفت: در مورد كساني كه در مورد اثر احساس مسؤوليت نمي‌كنند و به آن چيزي مي‌افزايند يا از مطالب آن مي‌كاهند طبق قانون موجود، جايي براي رسيدگي به شكايتي وجود ندارد. 
طبق قانون مرگ مؤلف، بعد از 30 سال، اثر او اثري آزاد محسوب مي‌شود و هر ناشري با هر سليقه‌اي مي‌تواند آن را چاپ كند و نه از طرف خانواده و نه از طرف ناشر اول كتاب، هيچ شكايتي نمي‌تواند صورت بگيرد.
با اين حال مهدخت معين مي‌گويد براي سر و سامان‌ دادن به انتشار فرهنگ فارسي معين شكايت‌هايي صورت گرفته ولي هيچ كدام به نتيجه نرسيده‌اند.

* فرهنگ فارسي معين؛ كهنه يا نو؟
فرهنگ فارسي محمد معين حدود 5 دهه پيش شكل گرفته است و تحولات 5 دهه اخير باعث شده بسياري از اطلاعات آن بروز نباشد.
صالح رامسري مي‌گويد: تعاريفي كه از علوم در فرهنگ فارسي محمد معين ارائه شده مربوط به 30 سال پيش است و اين تعاريف نياز مراجعه‌كننده را بر طرف نمي‌كند.
به گفته وي، فرهنگ فارسي محمد معين به روز نيست و بايد همچون ديگر فرهنگ‌هاي لغت به‌ روزرساني شود.
رامسري واژه «جمعيت» را در اين فرهنگ 6 جلدي مثال مي‌زند. وي مي‌گويد با مراجعه به اين واژه متوجه مي‌شويم اطلاعات جمعيت 30 - 40 سال پيش ايران در زير اين مدخل آمده است.


* فرهنگي كه قرار بود به روز شود
عبدالكريم جعفري سال 1328 انتشارات اميركبير را تأسيس كرد و به گفته خودش ديدن فرهنگ عربي «لاروس» باعث شد تا به فكر انتشار فرهنگي مثل آن باشد.
اما با گذشت 45 سال از انتشار جلد نخست فرهنگ فارسي محمد معين، اين فرهنگ همچنان هماني است كه روز اول بود.
عبدالكريم جعفري در كتاب «در جستجوي صبح» نوشته است در مذاكرات اوليه با دكتر معين قرار بود اين فرهنگ در يك جلد 1500 تا 1600 صفحه‌اي چاپ شود كه 1000 تا 1100 صفحه آن شامل لغات و 500 تا 600 صفحه آن شامل اعلام شود.
انتشارات اميركبير بعد از گذشت 45 سال مي‌گويد نسبت به فرهنگ فارسي محمد معين همواره احساس مسؤليت داشته و به همين خاطر از 8 سال پيش جلسات متعددي را براي رسيدگي به انتقادات و پيشنهاداتي كه نسبت به ويرايش مجدد فرهنگ معين صورت مي‌گرفته، برگزار كرده است.
انتشارات اميركبير تاكنون 25 بار فرهنگ فارسي محمد معين را تجديد چاپ كرده و در اين سال‌ها نيز ويرايشي تازه از آن ارائه نكرده است.
محمد ده‌دشتي، مشاور فرهنگي مؤسسه انتشاراتي اميركبير مي‌گويد: سعي انتشارات اميركبير در اين جلسات 8 ساله اين بوده تا كسي را براي سرويراستاري فرهنگ برگزيند كه شايستگي تصحيح اين فرهنگ را داشته باشد.
به گفته وي، انتخاب اين فرد شايسته اگرچه نقطه قوت فرهنگ فارسي محمد معين است اما پاشنه آشيل آن شده و نزديك شدن به آن را سخت كرده است.


* فرهنگ معين؛ اصلاح‌پذير يا اصلاح‌ناپذير؟
اگر چه فرهنگ فارسي محمد معين در اين سال‌ها در خاطره بسياري از دانشجويان و دانشگاهيان ثابت مانده است. اما فرهنگ‌ها و واژه‌نامه‌ها به آب كري مي‌مانند كه با گذشت زمان طعم و بوي خود را از دست مي‌دهند.
مهدخت معين مي‌گويد فرهنگ فارسي محمد معين اثري ملي است و براي اصلاح آن بايد فردي هم‌مرتبه و يا بهتر از دكتر معين به آن بپردازد تا از شأن و مرتبه اثر كاسته نشود.
انتشارات اميركبير به خبرنگار فارس گفته است تسلط اساتيدي كه براي ويرايش فرهنگ فارسي معين دعوت شده‌اند بر همه آشكار است و آن‌ها از جانب نخبگان و اهل‌فن تأييد شده‌اند.
صالح رامسري نيز مي‌گويد از طرف خانواده دكتر معين و نيز انتشارات اميركبير كوتاهي صورت گرفته است و آشفتگي در مورد فرهنگ معين مربوط به ساختار فرهنگي ايراني‌هاست.
وي مي‌گويد بعد از 30 سال خانواده دكتر معين مي‌گويد نبايد به اين فرهنگ دست زد و كمي متعصبانه عمل مي‌كنند.

فارس