براي مردم همانقدر که اذان موذن زاده ،‌بهترين آواز در رديف دستگاهي ايراني است ،‌ دعاي "ربنا" با صداي استاد آواز ايران،که آياتي از سوره بقره را در بر مي گيرد، ‌بهترين مناجاتي است که شنيده اند

در سال جاري "اذان " موذن زاده اردبيلي که در مايه بيات ترک اجرا شده و رديف هاي موسيقي ايراني، دو اثر معنوي هستند که پرونده آنها در سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگردي جهت ثبت ملي گشوده شده است.

استاد "محمدرضا شجريان" که در سال 1319 در مشهد به دنيا آمد از هشت سالگي تلاوت قرآن را در نزد پدر آغاز کرد، و به دليل صداي خوش ‌و آشنايي که براي قاريان قرآن با رديف هاي دستگاهي لازم است،‌و استاد اين دو پشتوانه را دارا بود،‌به زودي در اين زمينه پيشرفت شاياني کرد.

شجريان ، از 9 سالگي شرکت در مجمع تلاوت قرآن را آغاز کرد و بيش از پيش با زمينه هاي موسيقايي نهفته در تلاوت قاريان ايراني آشنايي يافت و جان و دلش با قرآن هم آذين شد.

وي از 10 سالگي در نشست ها و اجتماعات سياسي که آن سالها در غوغاي مبارزات ميهن دوستانه برپا مي شد به عنوان قاري قرآن که با تلاوت او ، برنامه هاي نشست ها آغاز مي شد ،‌حضور يافت،‌حضوري که آوازه اش به سرعت در استان خراسان پيچيد و شجريان دوازده ساله به دعوت رئيس راديو خراسان،‌ تلاوت قرآن در اين راديو را آغاز کرد.

اما اين همه داستان نبود. وي توانست در جشنواره هاي داخلي و جهاني قرآن، موفق به کسب جوايزي در زمينه تلاوت قرآن کريم شود.

امروزه آنچه حافظه تاريخي ملت ما را ،‌با دعاها و مناجات ماه رمضان پيوند مي زند، مناجات معروف به "ربنا" است که استاد آياتي از سوره بقره را تلاوت کرده است.

دو نقل قول درباره چگونگي اجراي دعاي ربنا توسط استاد شجريان وجود دارد. در نقل قول اول که در همه جا گفته مي شود استاد در سال 1358 براي تدريس به دو هنرجو،‌اين دعا را در يکي از استوديوهاي راديو ضبط مي کند.

در روايت دوم که سنديت آن بسيار کم است ،‌ گفته شده استاد شجريان در اواخر دهه 40 شمسي ،‌ اين اثر را براي اجرا در برنامه هاي ماه رمضان مي خواند و براي آنکه به حس متعالي اين دعا برسد، ‌به کوه رفته ،‌و در خلوتگاهي مناجات "ربنا" را مي خواند و ضبط مي کند.

هر کدام از اين دو روايت درست باشد،‌ آنچه واضح است ،‌آن مي باشد که دعاي "ربنا" روي دستگاه‌هاي تلاوت آيات قرآن در ايران خوانده شده که با تلاوت قرآن در دستگاه هاي عربي متفاوت است.

تلاوت اين آيات از دستگاه"راست" شروع مي شود و در پايان به دستگاه "عجم" در دستگاه تلاوت قرآن مي رسد که در رديف دستگاهي موسيقي ايران ،‌ شبيه به ماهور است.

ماه رمضان ،‌چندي ديگر آغاز مي شود و ما اين ماه را با خاطره دعاي "ربنا" به حافظه تاريخي خود سپرده ايم. به نظر مي رسد اين اثر ،‌از آثار معنوي ايران باشد

جام جم آنلاين